EPS söve üzerine açılan bir kanala yerleştirilen LED bant, cephe aydınlatmasını armatür yükünden kurtarır; ancak doğru sonuç yalnız profilden değil, montaj öncesi hazırlanan ışık planından ve elektrik altyapısından gelir. Led kanallı söve uygulamasında kararlar sırayla alınır: önce ışığın nereye düşeceği, sonra bu ışığı taşıyacak hattın nasıl kurulacağı. Bu yazıda renk sıcaklığından sürücü yerleşimine, besleme hattı kesitinden IP koruma sınıfına kadar sahada karşınıza çıkan başlıkları ele alıyoruz.
Bir dış cephe söve hattı, gündüz mimari bir çizgi, gece ise tek parça bir ışık bandı olarak okunmalıdır. Bu iki okuma arasındaki farkı belirleyen detaylar; kanal derinliği, profil kesiti, bant yoğunluğu ve besleme düzenidir. Uygulama sahaya bırakılmadan önce tüm bu değerler çizim üzerinde netleşmelidir.
Işık planı: ışık nereye düşmeli, ne kadar düşmeli?
İlk soru teknik değil, mimaridir: cephe vurgulanacak mı, yoksa yalnız belirli bir hat mı aydınlatılacak? Aynı binada iki farklı amaç için iki ayrı hat kurulabilir; tek hatta her ikisini karıştırmak, gece cepheyi düzensiz gösterir. Plan bu nedenle hat hat çizilir.
Renk sıcaklığı seçimi
2700K sıcak beyaz, taş ve traverten gibi doğal malzemelerde derinlik verir; 3000K ise klasik beyaz bir cephe için dengeli bir orta noktadır. 4000K soğuk beyaz, cam ve alüminyum ağırlıklı modern cephelerde keskinlik sağlar; ancak krem rengi bir söve boyasında soğuk yansıma yapabilir. Karar verilirken boya ve kaplama numuneleri akşam ışığında birlikte denenmelidir.
Renk sıcaklığı yalnız estetik bir tercih değildir, bakım maliyetini de etkiler. Zamanla değer kaybeden sıcak beyaz bir bant, komşu bölümlere göre sararma yapar; bu fark soğuk beyazda daha az göze çarpar. Bu yüzden üretim partileri birbirine yakın gruplardan seçilmelidir.
Işık akısı, saçım açısı ve hat homojenliği
Metre başına düşen akı, kanal derinliğiyle birlikte hesaplanır. Sığ bir kanalde yüksek akı kullanıldığında göz noktasından parlama görülür; derin kanalde düşük akı ise hattın ortasında boşluk bırakır. Saçım açısı genişledikçe ışık duvara daha yumuşak dağılır.
Katlar arası homojenlik, iki ayrı hattı besleyen ortak hatta bağlıdır. Uzun bir hat boyunca uçlara doğru gerilim düştüğü için aynı bant dahi ışık yoğunluğu kaybı yaşar; bu kayıp yüzde beşin üzerine çıktığında gözle görülür olur. Köşe dönüşlerinde bant kesilmez, kavis boyunca sarılır ve ek noktası düz bir zemine alınır.
Sürücü yerleşimi ve bakım erişimi
Sürücüler (trafolar) tavana değil, erişilebilir bir gövde içine veya alt kotta bir box’a konur. Kapama sövesinin arkasına gömülen sürücü, ilk arızada tüm hattın sökülmesini gerektirir; bu da EPS bir gövdede demonte anlamına gelir. Servis edilebilirlik, kurulum gününden sonra en pahalı hatadır.
Elektrik altyapısı: hattı kurmadan önce hesap
Besleme hattı kesiti ve voltaj düşümü
LED bantlar genellikle 12V veya 24V DC ile beslenir ve besleme hattında oluşan voltaj düşümü doğrudan ışık kaybıdır. Hesap, hattın kesiti ile toplam uzunluğun birlikte okunmasıyla yapılır; uzun mesafelerde kesit büyütülür veya besleme iki uçtan verilir. Sıva altına çekilen hat ayrıca mekanik hasara karşı koruyucu boru içinde taşınmalıdır.
Pratik bir kural olarak uç noktadaki gerilim kaybı, toplam gerilimin yüzde beşini geçmemelidir. Kayıp hesaplanmadan çekilen bir hat, montaj sonrası neden ucun sönük sorusunu üretir; buradaki çözüm ek sürücü değil, doğru kesittir.
Trafo ve sürücü gücü hesabı
Sürücü toplam gücü, hat boyunca kullanılacak bant uzunluğunun metre başına gücüyle çarpılarak bulunur ve hesaba yüzde yirmilik bir pay eklenir. Örneğin yirmi metrelik bir hatta 9,6 W/m yoğunlukta bir bant kullanılırsa yük 192 watt eder; sürücü seçimi bu değerin üzerinde kalmalıdır. Yedek pay, ileride eklenecek hat uzunlukları için de saklanır.
Aynı anda çalışacak birden fazla hat varsa sürücüler ayrı ayrı sigortalanır. Ortak bir sigorta altına bağlanan hatlarda tek bir arıza tüm cepheyi karartır; hat başına bağımsız koruma, aydınlatmayı tek bir noktadan çıkmaya karşı dayanıklı hale getirir.
Nem, IP koruma sınıfı ve kanal detayı
Dış ortamda çalışan her bileşen en az IP65 koruma sınıfında olmalıdır; damlacık ve toz LED bandın en hızlı düşmanıdır. Kanal profili altına damlacık deliği açılır, suyun tahliyesi sağlanır ve ek noktaları conta ile mühürlenir. Sıva altı box’lar su biriktirecek şekilde değil, tahliye yönünde konumlanır.
Nem koruması yalnız IP sınıfıyla bitmez. Boru geçişlerinde keçe veya conta kullanılmadığında gelen su sürücü kutusuna iner; buradaki arıza en sık görülen tipik hatadır. Köşe dönüşlerinde ve kat silmesi gibi su akışının yoğunlaştığı detaylarda tahliye yolu ayrıca kontrol edilmelidir.
Dimmer ve merkezi kontrol senaryoları
Sabit yanma en ucuz kurulumdur; ancak gece boyunca tam güçte çalışan bir hat hem enerjiyi hem ömrü tüketir. Zamanlayıcı veya foto hücre ile kısma yapıldığında tüketim belirgin biçimde düşer, bant ısınması da azalır.
Merkezi kontrol, birden fazla cephe hattını yöneten yapılarda anlamlıdır. Gece yarısı düşük güç, etkinlik saatlerinde tam güç gibi sahneler tek bir panelden uygulanır; burada sürücülerin kontrol sinyaliyle uyumu kurulumdan önce test edilmelidir.
Montaj sırası: kanaldan kapama sövesine
Sıra sabittir: kanal açımı, profil yerleşimi, LED bant döşeme, sürücü bağlantısı ve en son kapama sövesi. Her adımda bir sonrakinin düzeneği hazırlanır; bant döşendikten sonra kanal geometrisinde değişiklik yapılamaz. Kapama sövesi yapıştırılmadan önce tüm hatlar enerjilendirilerek nokta nokta test edilmelidir.
Detay çözümü gerektiren yerler için ürün sayfalarımız yol gösterir: kat silmesi detayları kat silmeleri sayfasında, dönüş ve hat bitişleri köşe profilleri sayfasında, yuvarlamlık isteyen hatlar için daire söve kanalları daire söveleri sayfasında incelenebilir. Proje özelinde keşif ve uygulama planlaması için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
Sahada en sık görülen üç hata şunlardır: sürücüyü servis erişimi olmadan yerleştirmek, voltaj düşümünü hesaplamadan uzun hat çekmek ve renk sıcaklığını boya numunesi olmadan seçmek. Üçü de uygulama sonrasında fark edilir ve üçü de söveyi sökmeden düzeltilemez. Plan, sahadan önce masada tamamlanmalıdır.
